مصاحبه حضرت آيت الله صالحي با فصلنامه بشارت ـ تابستان 81
شماره 6-7
گفت و گو با آيـة اللّـه صالحى
مدرس
در ضمن ملاقاتى كه با آية اللّه صالحى كابلى داشتيم توفيقى
حاصل شد تا با ايشان گفت و گويى در باره اوضاع مردم مظلوم
افغانستان و وضعيت حوزه هاى علميه كشور داشته باشيم. آن چه در
پى مى آيد حاصل اين گفت و گو است:
*
بشارت : ضمن عرض خير مقدم به جنابعالى از اينكه وقت تان را در
اختيار نشريه بشارت گذاشتيد متشكر و سپاسگزاريم، پيش از هر
سؤالى بفرماييد در سفر اخيرى كه پس از سقوط طالبان در كشور
داشتيد جايگاه روحانيت و عالمان دين در بين مردم و استقبال از
آنان چگونه بود؟
ـ
بسم اللّه الرحمن الرحيم; با عرض تشكر از حضرت عالى و مسؤولين
مجله بشارت از اينكه وقت تان را صرف كرديد و جوياى احوالات
مظلوم افغانستان و اوضاع مؤمنين در آنجا شديد ما هم خوشحاليم،
و از خداوند براى شما طلب توفيق مى كنيم.
بعد از آمدن تحوّل جديد و اينكه افق كشور را روشن مشاهده كردم
و به عنوان اداى مسؤوليت در پيشگاه خداوند، عزم نمودم كه داخل
بروم، با اينكه در حوزه علميه سه درس داشتم آنها را در وسط سال
تحصيلى رها كرده و به افغانستان رفتم، وارد كابل شدم. الحمد
للّه آن روحيه دينى و مذهبى مردم افغانستان، خصوصاً غرب كابل
در حدّ اعلا بود، و مورد استقبال بى نظير اهالى غرب كابل و
علماء و مسؤولين دولت انتقالى آن زمان قرار گرفتم، و بعد از
رفتن در كابل و تشكيل جلسه از علما براى اوّلين بار در تاريخ
تشيّع معاصر افغانستان، بنا بر تأسيس حوزه علميه شد كه كلّ
مدارس كابل را تحت پوشش قرار بدهد. در ضمن اين جلسه كه مركب از
10 نفر علما بودند، حوزه علميه در كابل به نام حوزه علميه
رسالت ـ كابل تأسيس گرديد و افتتاح شد. بنده به عنوان مؤسس
بودم و اين 9 نفر از علماء و بزرگان به عنوان شوراى عالى
مديريت حوزه تصويب شدند.
مدرسه اى به نام مدرسه علميه رسالت داشتم كه يك منزل بزرگ بود
در حدود 3000 متر زمين و داراى چند اتاق كه در سال 1373 از يك
جنرال خريده بودم، آن مدرسه را بازگشايى كرديم، شش مَدرس بزرگ
در آن مدرسه ساختيم، و اتاقهاى سابق كه خراب شده بود، تعمير
مجدّد كرديم، برنامه هاى درسى آغاز شدند كه اين مدرسه به صورت
مركز حوزه علميه، و مدرسين عالى مقامى آنجا براى تدريس استخدام
شد و درسها شروع شد. و امتحان هم گرفته شد و مجموع طلاب در
حدود 415 نفر طلبه بودند كه در اين ششماه براى آنها شهريه
داديم، و درسها از سطح سيوطى و تحرير الوسيله تا خارج اصول در
آنجا آغاز شدند.
استقبال مردم و مؤمنين و موسفيدان از روحانيت بسيار زياد است،
و مجالس سخنرانى در روزهاى جمعه در كل مساجد كابل و حسينيه هاى
كابل برگزار است و متناوباً از ما دعوت مى كردند، و تبليغ و
سخنرانيهاى متعدد داشتم، در روز تاسوعا و عاشورا بين برادران
اهل سنّت و جماعت سخنرانى داشتم. الحمد للّه جريان دينى و
حوزوى پيش مى رود، و مردم احساس آزادى مى كنند. ما ظلم و
جنايات گروه متحجر طالبان را مى شنيديم; ولى تا وقتى نرفته
بوديم آن مقدار حس نمى كرديم تا به اين حد است! مردم همانند
اين بودند كه از يك سوراخ تنگ و تاريك و ظلمانى و مرطوب بيرون
شده و تازه روى آفتاب را ديده اند! در اوّل مردم متحيّرانه اين
طرف و آن طرف مى رفتند.
مسؤولين دوره انتقالى و اداره موقت خوبند، در صدد خدمت به ملّت
هستند، ان شاء اللّه بازسازى شروع شود. آنچه كه خيلى براى ملّت
اهميت دارد اين است كه امنيت در كابل برقرار باشد، ملّت هم اين
را مى خواهند، اداره انتقالى ـ اسلامى هم اين را مى خواهند، ما
هم در اين قسمت تا آخرين مرحله در تلاشيم كه اين امنيت بيشتر
مستحكم تر و فراگيرتر بشود.
*
بشارت : از اهداف جهاد مردم مسلمان افغانستان تحقق حكومت
اسلامى، برقرارى صلح، امنيت و عدالت اجتماعى بود به نظر
حضرتعالى دولت فعلى تا چه حد اين اهداف را به مرحله عمل قرار
داده و خواهد داد.
ـ شكى نيست كه هدف ملّت مسلمان افغانستان از اين قيام و
جهاد طولانى و با صعوبت احياى اسلام و بيرون راندن كفر از كشور
بود. و ملّت در قسمت اوّل; در جهاد با روسها و شوروى ها و ارتش
سرخ سابق موفق بودند و شهداى زيادى در راه خدا تقديم كردند، و
بعد در اثر جنگهاى داخلى و با آمدن گروه طالبان برنامه اسلام و
جهاد ملّت افغانستان در معرض خطر قرار گرفت كه باز به عنايت
پروردگار عالم و كمك جامعه جهانى الحمد للّه باز هم افق روشن
شد. خواست ملّت مسلمان نيز همين است كه حكومت اسلامى باشد،
آزادى و امنيت باشد، گامهاى اوليه اش برداشته شده است، اميد
واريم كه انشاء اللّه چهره اسلام و انقلاب اسلامى در افغانستان
پابرجا و مستحكم و مستقر باشد و بماند.
*
بشارت : دولت انتقالى ـ اسلامى افغانستان در رابطه آزادى
مذاهب اسلامى و مخصوصاً مذهب پيروان اهل بيت پيامبر(صلى الله
عليه وآله)چه موضعى دارد؟
ـ راجع به آزادى مذهب در قانونى اساسيى كه در زمان
ظاهرشاه بود كه فعلاً با حذف كلمه شاه آن قانون اساسى در كشور
جارى است و نه آن عمل مى شود، و البته بعد از 18 ماه مجلس
پارلمان تشكيل بشود و در آن مجلس كميسيونى براى تدوين قانون
اساسى است كه در آن قانون اساسى تعيين مى شود. البته مذهب
پيروان مكتب اهل بيت حالا هم آزاد است، ما نه تنها آزادى بلكه
رسميت مذهب جعفرى را در كنار مذهب حنفى مى خواهيم كه انشاء
اللّه در كميسيون قانون اساسى مطرح مى شود، و هر طورى كه
كميسيون تصويب كرد دولت انتقالى اسلامى افغانستان حرفى ندارد.
در سخنرانى ها وقتى كه مطرح شد كه بايد اسم «دولت انتقالى»
كلمه «اسلامى» را هم داشته باشد، با شور و شوق عجيبى مورد
توجّه كل اعضاى لوى جرگه قرار گرفت كه اين هم از طرف علما
پيشنهاد شد، و با تشویق های متمادى و پى در پى و صداى تكبير
مورد تصويب همه مجمع عمومى لوى جرگه قرار گرفت.
*
بشارت : وحدت اسلامى وظيفه هر مسلمان و از جمله اهداف
بنيان گزاران وحدت امت اسلامى چون شهيد مزارى و شهيد صادقى و
ديگر شهدا است، جنابعالى براى تحقق عملى وحدت چه سفارشى داريد؟
ـ ما اگر پيروزيى در اين مدت 23 سال داشتيم، همه اش در
اثر وحدت بوده است، و آن وقتى كه در مقابل نيروهاى اشغالگر
ملّت مسلمان افغانستان و احزاب جهادى ما بر پا خواستند همه
منسجم بودند، شيعه و سنى اسم نداشت، اين گروه و آن گروه در بين
نبود، همه ملّت همه با هم برادرانه به پاخواستند و خداوند هم
مورد عنايت قرار داد و به پيروزى رسيدند كه كمونيست و الحاد نه
تنها در افغانستان، بلكه در كل جهان شكست خوردند. و اگر چنانچه
بعد از اين پيروزى جنگهاى داخلى پيش آمد همه در اثر ناهماهنگى
و عدم اتحاد بوده است، و لذا در قدم اول بعد از استقرار صلح و
امنيت آن چيزى كه لازم است حفظ وحدت و اتحاد است. و الآن هم
وظيفه علما وظيفه مسؤولين اداره انتقالى اسلامى افغانستان است
كه همه در راستاى حفظ وحدت بكوشند. و در اين مجلس لويه جرگه كه
يك جلسه بين الافغانى بود ثمره محسوسى داشت و آن اين بود كه
بعد از 23 سال در گيرى همه در كنار هم نشستند كه بسيار اثر
مطلوبى داشت.
*
بشارت : در باره تأسيس و فعاليتهاى «مدرسه رسالت» كه شما مؤسس
و بينان گزار آن هستيد و نيز در باره حوزه هاى علميه و مدارس
دينى افغانستان مخصوصاً كابل لطفاً توضيح بدهيد و بفرماييد كه
از نظر كمى و كيفى در چه سطحى قرار دارد؟
ـ راجع به «مدرسه رسالت» كه قبلاً هم عرض كردم منزلى بود
از يك جنرال، جنرالى كه از برادران تاجيك بود، و بعد از شروع
جنگهاى داخلى از كابل هجرت كرده به پاكستان رفت، و من نفرى را
معيّن كردم كه به پاكستان پيش ايشان رفت، و ايشان را در كابل
آورد، و بنا شد كه ما آن منزل را از او بخريم و به عنوان مدرسه
بگذاريم، سال 1373 آن منزل را خريدم كه در حدود 3000 متر مساحت
دارد، در آن زمان در حدود ده تا اتاق داشت كه در اثر جنگها رو
به خرابى رفته بود، دَر و شيشه نداشت، آب هم از سقفش پايين
مى آمد، چوب هايش شكسته بود، و امسال رفتم، اتاقها را بازسازى
كردم، و شش سالن بزرگ براى تدريس همانند مدرسه آية اللّه
العظمى گلپايگانى احداث كردم، و برنامه هاى درسى را در آنجا
آغاز كردم، الآن هم زمينه دارد كه 10 - 15 اتاق ديگر براى
خوابگاه و سكونت طلاب ساخته بشود، و بنا است كه در يك گوشه
مدرسه حسينيه احداث بشود، چون مسأله تبليغ در كابل بسيار اهميت
دارد، شما مى دانيد كه مردم مسلمان افغانستان در طول تاريخ در
ايام سال روزهاى جمعه پاى سخنرانى ها و مجالس عزاى امام
حسين(عليه السلام)حاضر مى شوند. و لذا تصميم دارم در سفر بعدى
آنجا يك حسينيه انشاء اللّه ساخته بشود.
«مدرسه جامعة الاسلام» كه مربوط به آيت اللّه محقق است، در
حدود 35-30 نفر طلبه در آنجا سكونت دارند. در مدرسه آقاى
تقدسى، (مدينة العلم) درس شرح لمعه، كفايه و غيره بر قرار است;
ولى طلبه اى در آن مدرسه ساكن نيست. در مدرسه آيت اللّه واعظ
در حدود 25 نفر طلبه ى ابتدايى امسال سكونت گزيده اند، و طلاب
بزرگترشان در حوزه ما، در «مدرسه رسالت» براى درس مى آيند. و
همينطور در حدود 30 و 35 نفر در شرق كابل در مدرسه و حسينيه
عمومى قلعه فتح اللّه كه مؤسس آن حضرت آيت اللّه افشار مرحوم
بود، ساكن هستند و در همانجا مشغول تحصيلند، منتهى سطح
درسى شان پايين است، و ما كل اين طلاب و اين مدارس را تحت پوشش
حوزه علميه رسالت ـ كابل قرار داديم و براى همه شان شهريه
مى دهيم.
*
بشارت : شما به عنوان يك چهره برجسته علمى و نماينده عالمان
دينى در «جرگه بزرگان» عضويت داشته و در «جرگه» حضور داشتيد،
لطفاً بفرماييد كه حضور عالمان دينى تا چه اندازه در «جرگه»
مؤثر و مثبت بودند.
ـ اعضاى «لوى جرگه» از اقوام مختلف بودند: از برادران
پشتون، تاجيك، ازبك، هزاره و بقيه اقوام كه در حدود 1800 نفر
يا شايد بيشتر در «لوى جرگه» حضور داشتند، روحيه همه آنها
روحيه اسلامى بود، و حضور علما را مورد استقبال قرار مى دادند،
و خصوصاً در سخنرانى ها وقتى كه مطرح شد كه بايد اسم «دولت
انتقالى» كلمه «اسلامى» را هم داشته باشد، با شور و شوق عجيبى
مورد توجّه كل اعضاى لوى جرگه قرار گرفت كه اين هم از طرف علما
پيشنهاد شد، و با كف زدنهاى متمادى و پى در پى و صداى تكبير
مورد تصويب همه مجمع عمومى لوى جرگه قرار گرفت. و ملّت با علما
خوب بودند، و اينكه براى اولين بار در كنار هم بودند، پشتون در
كنار هزاره، هزاره در كنار تاجيك، تاجيك در كنار ازبك، اين
بسيار اثر مثبتى داشت، و روحيه مردم و ملّت با اسلام و مذهب و
دين و علماء و روحانيت همينطور اداره انتقالى اسلامى، خوب است.
*
بشارت : برخى رسانه ها اعلام كردند: تقلّب، رشوه، اعمال زور و
تهديد در انتخاب اعضاى «جرگه بزرگان» اعمال شده است، آيا اين
صحت دارد؟
ـ اعضاى لوى جرگه دو قسمت بودند: يك قسمت انتخابى بودند،
و يك قسمت انتصابى. در اعضاى انتصابى هر تصميمى را كه رئيس
اداره موقت، جناب آقاى حامد كرزى و كابينه اش تصميم گرفته
بودند، هيچ گونه تقلبى و تخلفى وجود نداشت. مثلاً اعضاى
كابينه، معاونين وزراء و شش نفر از علماء بزرگ كشور را انتصاب
كردند كه در اينها هيچ گونه تخلفى نبود. امّا در قسمت انتخابى
گاه بى گاهى گفته مى شد كه بعضى از متنفّذين، و يا بعضى از
اشخاص پول دار در گوشه و كنار پول هايى را مصرف كرده اند كه
براى ما ثابت نشده است، ولى در كل بعد از آنكه آمدند ديدند كه
نه، مسأله رشوت و رشوه بازى در كار نبوده، اينجا يك مجمع عمومى
است، اين برادر باشد يا آن برادر باشد، همه در كنار هم هستند،
اگر آنهايى كه از اين راه استفاده كرده و رشوه اى داده بودند،
به اين نتيجه رسيدند كه تلاش شان بى ثمر و «هباء منثورا»
بوده اند.
*
بشارت : قوانين و اجرائات «دولت انتقالى اسلامى افغانستان»، تا
چه ميزان مطابق با شريعت اسلامى است؟
ـ فعلاً قانون اساسى زمان محمد ظاهر شاه با حذف كلمه
«شاه» در استره محكمه و در ادارات مورد عمل است، ولى بعد از
آنكه مجلس پارلمان تشكيل بشود، نمايندگان ملّت قانون اساسى را
تصويب بكنند، روى آن قانون اساسى عمل مى شود، حالا قانون اساسى
به عنوان صد در صد حكومت اسلامى باشد، يا جمهورى دموكراتيك
باشد، به نمايندگان ملّت بستگى دارد، و مسؤوليت نمايندگان در
پيشگاه خدا و ملّت چه است و چه را تصويب بكنند، الآن روحيه
دولت انتقالى اسلامى على كل حال ضدّ اسلام نيست.
رئيس دولت انتقالى اسلامى افغانستان، جناب كرزى بارها گفته
است، كه اين ملّت، ملّت مسلمان است، و در اينجا اسم اسلام و
قوانين اسلام بايد محترم باشد. و تعهّدى هم كه ايشان در اعلان
برنامه رياست جمهورى در اداره انتقالى اسلامى افغانستان داشت
اين بود كه گفت: كه ما به حفظ اساسات اسلام متعهديم.
*
بشارت : حضور و نقش مردم هزاره و شيعيان در دولت انتقالى
اسلامى افغانستان، آيا به تناسب نفوس شان است؟
ـ البته ما ادعا داريم كه ثلث ملّت افغانستان شيعه
هستند، اگر ثلث را اينها قبول نكنند ربع شان را معتقد و
معترفند، و لى قرار جلسه بن، در «بن» تصويب شده بود كه بيست در
صد مردم شيعه را به حساب آورند، و قرار اين بيست در صد، در لوى
جرگه، كابينه و ادارات تا حدّى مراعات شده است. و الحمد للّه
از مردم تشيع در كابينه، در سطح وزير، معاونت داريم، مسؤولين
تشيّع در صدد اين هستند كه اين نسبت در همه شؤون ادارى، سياسى
و نظامى حفظ بشود.
*
بشارت : خرابى ها و ويرانى هاى ناشى از جنگ تا چه ميزان است و
آيا بازسازى و نوسازى در كشور آغاز شده است؟
ـ خرابى و ويرانى ها بيشتر از حدّ تصوّر و تخمين است،
هرچه تخمين بزنيم باز بيشتر از آن است. بازسازى نياز به مدت و
فرصت دارد، نياز به كمك مجامع جهانى دارد، اگر كمكهايى را كه
مجمع جهانى وعده شده صورت بگيرد، دولت در صدد بازسازى است، و
كمر را از شش جهت بسته است، ولى تا هنوز وعده هاى مجامع جهانى
به آن شكلش تحقق نيافته است. بازسازى مدت فراوان مى خواهد،
استقامت و حوصله و كارآزمايى مى خواهد، و اشتراك ملّت و دولت
مى خواهد.
*
بشارت : گاهى شنيده مى شود: در برخى نقاط كشور درگيرى، بمب
گزارى، سرقت مسلّحانه، تشنج همچنان ادامه دارد، مهمترين مانع
در روند صلح و استقرار ثبات در افغانستان چه است؟
ـ مسأله امن و امنيت در كابل رضايت بخش است، البته در هر
اجتماعى گاهى مسأله قتل و ترور به وجود مى آيد، ولى در كابل
امنيت بسيار خوب است، و در اكثر شهرستانها خوب است، راهها و
جاده عمومى در سراسر افغانستان باز است، ولى اصل عامل تشنج و
بى ثباتى، دشمنان خارجى و تروريست ها است كه گاهى در بعضى جاها
و نقاط نا امنى ايجاد مى كند كه آن هم توسط اداره انتقالى
اسلامى سركوب مى شود، در بعض سرحدات كشور در اثر نفوذ گروه
القاعده احياناً زد و خوردهاى به وجود مى آيد، ه اميدواريم
آنها هم به اسرع وقت سركوب بشود و امنيت كامل در سراسر كشور به
وجود بيايد.
*
بشارت : در خاتمه; اگر سفارش و توصيه هايى به مهاجرين، علما و
طلاّب افغانستانى داريد لطفاً بفرماييد.
ـ توصيه ما به كل برادران مهاجر و اخصّاً به طلاّب عزيز
حوزه هاى علميه مشهد و قم و روحانيّت معظّمى كه در اينجا مشغول
تحصيلند اين است كه در قدم اوّل كشور را فراموش نكنند، تمام
مناطق هزاره جات، نياز به عالم، روحانى و مرشد دارد، حسينيه ها
و مساجد نياز به علماء دارد، مدارس دينى در سراسر مناطق مركزى
نياز به محصّل و مدرِّس دارد، و اين وظيفه دينى، مذهبى، اسلامى
و ملّى علماء است كه قدم هاى ثابت برداشته و از اين جهت به
فرياد ملّت برسند، تا چراغ دين و روحانيت و اسلام انشاء اللّه
در كل مناطق مركزى و در حوزه هاى علميه اى كه در افغانستان
است، چه در هرات، چه در مزار، چه در كابل بيش از پيش فروزان
گشته و بيشتر رونق پيدا كند.
*
بشارت : بسيار تشكرّ و ممنون از اينكه توضيحات مبسوطى از وضعيت
فعلى كشور داديد; اميدواريم كه انشاء اللّه روزى شاهد صلح و
ثبات كامل باشيم و شاهد شكوفايى حوزه هاى علميّه افغانستان!
ـ ما متقابلاً از شما و از برادر عزيز ما جناب آقاى
عالمى تشكّر فراوان داريم.
والسلام
برگشت>>
|
